„Paznokcie łyżeczkowate” są opisywane jako spłaszczenie w centralnej części płytki paznokciowej z wywiniętą krawędzią boczną [1]. Wklęsłość występująca w przebiegu koilonychii dotyczy łożyska, a ponieważ płytka paznokciowa jest z nim mocno powiązana to, to co w nim zachodzi jest uwidaczniane na blaszce keratynowej [2]. Koilonychia może wynikać z cienkich paznokci. U noworodków i w dzieciństwie jest fizjologicznym stanem przejściowym zaś u małych dzieci jest zwykle przemijająca i idiopatyczna Może być: dziedziczna, nabyta lub idiopatyczna. Przyczyna idiopatyczna najczęściej dotyczy noworodków – zazwyczaj pojawia się na paluchach, gdzie w 33% przypadków występuje jako naturalny stan
i spontanicznie ustępuje gdy płytka zgęstnieje po 9 roku życia. Może być także manifestacją chorób zapalnych skóry, takich jak łuszczyca lub liszaj płaski lub wystąpić wtórnie do zmian ogólnoustrojowych – niedobór żelaza, zespół Plummera – Vinsona, nieprawidłowości w odżywianiu czy też zaburzenia endokrynologiczne [1]. Urazy oraz nadmierne używanie olejków, a także mydeł również mogą prowadzić do koilonychii.
Inne możliwe przyczyny:
- idiopatyczne,
- fizjologiczne: wczesne dzieciństwo,
- wrodzone: zespół Leoparda, dysplazje ektodermalne, trichiodystrofia, zespół paznokieć – rzepka,
- nabyte: akromegalia, hemochromatoza, niedobór żelaza, porfiria, przeszczep nerki, choroba tarczycy,
- dermatozy: łysienie plackowate, choroba Dariera, liszaj płaski, łuszczyca,
- egzogenne: trauma,
- infekcje: grzybica paznokci. [3].
